Ponad milion podatników w Norwegii ma podatek do zapłaty. Skąd się wzięła niedopłata w rozliczeniu rocznym, to jedno z najczęstszych pytań, jakie słyszymy od klientów. Wyjaśniamy.
Około 1,2 miliona osób w Norwegii kwalifikuje się do dopłacenia zaległego podatku (restskatt) za rok podatkowy 2025. Średnio do dopłaty jest po 43 200 NOK na osobę. Łącznie podatnicy mają do dopłaty 50 miliardów koron, jednak to tylko przy założeniu, że nie skorzystają z należnych im ulg.
„Zwykle dostawałem kilka-kilkanaście tysięcy zwrotu, a w tym roku muszę dopłacić. Dlaczego?” – to jedno z pytań, które słyszymy od klientów najczęściej.
Dokąd nie przeanalizujemy skattemelding, nie wiemy i nie podejmujemy się spekulować. Powodów może być co najmniej sto. Nie znając szczegółów możemy jedynie wyjaśnić, jakie czynniki zwykle wchodzą w grę. Na początek trzeba jednak przypomnieć, jak działa system podatkowy w Norwegii.
Zaliczki na podatek, czyli nigdy akurat
Generalnie dopłata do podatku w Norwegi bierze się z tego, że w danym roku podatkowym wpłaciliśmy za mało zaliczek na podatek. Skandynawski system zaliczkowy stosowany w polityce fiskalnej jest odmienny od systemu podatkowego w Polsce, stąd dla osób nowych w Norwegii nie jest on intuicyjnie zrozumiały.
System podatkowy w Norwegii opiera się na skali proporcjonalnej – osoby zarabiające więcej zobowiązane są do płacenia wyższych podatków niż te, które zarabiają mniej. Ponieważ na początku roku nie wiadomo dokładnie, ile dana osoba zarobi, to podatek zaliczkowy opiera się na prognozie w postaci karty podatkowej (skattekort). W ciągu roku można ją zmieniać i dostosować do zmieniających się warunków, na przykład podwyżki pensji.
Rzadko się zdarza, że podatnik w Norwegii w ciągu roku wpłaca dokładnie tyle zaliczek na podatek, ile się należy. Aby wyjść prawie na zero, trzeba mieć wiedzę o systemie podatkowym i często kontrolować swoją kartę podatkową. U osób mających kilku pracodawców, zmieniających pracę albo łączących zatrudnienie z zasiłkami, jest to prawie niemożliwe.
Najczęstsze przyczyny dopłaty
Restskatt, czyli podatek do zapłaty w Norwegii, najczęściej wynika ze:
- Źle ustawionej karty podatkowej. Podatnik nie sprawdził karty przesłanej w grudniu przez Skatteetaten albo wpisał w niej za mały przewidywany dochód roczny. Możliwe, że nie wziął pod uwagę, iż do rocznego dochodu wlicza się feriepenger albo nie zauważył, iż odpis, z którego zwykle korzystał, zmniejszył się lub został wycofany.
- Zmiany sytuacji życiowej. Może to być przeprowadzka i krótsza droga do pracy, która nie daje już odpisu reisefradrag, przejście na emeryturę, niemożność korzystania z ulgi rodzicielskiej itp.
- Zmiany w zarobkach. Podatnik zmienił pracę na lepiej płatną lub otrzymał podwyżkę, ale nie zmienił oczekiwanej kwoty rocznej zarobków na karcie podatkowej. Inna możliwość to rozpoczęcie pracy dodatkowej, otrzymanie premii albo innego niespodziewanego dochodu.
- Niewłaściwego wykorzystanie karty podatkowej w sytuacji, gdy ma się więcej niż jednego pracodawcę. Jeśli podatnik korzysta z karty podatkowej w formie tabeli, to każdy dodatkowy pracodawca musi otrzymać od niego informację, iż jest dodatkowym, a nie głównym płatnikiem. Dzięki temu będzie pobierał wyższą stawkę podatku przewidzianą dla dodatkowych dochodów.
- Mniejszego niż wcześniej odpis z tytułu odsetek od kredytu. Dzieje się tak, gdy zmniejsza się kwota do spłaty.
- Zmiany albo wycofania ulgi podatkowej, z ktorej podatnik zwykle korzystał. Ten czynnik jest niezależny od podatnika. Przykładem może być zmiana wysokości odpisu minstefradrag w roku 2025.
Pamiętaj, że to nie pracodawca, księgowa w firmie ani Skatteetaten odpowiadają za to, że masz w Norwegii podatek do zapłaty. To do ciebie jako podatnika należy obowiązek zapłaty podatku, a tym samym dopilnowania, by regularnie płacić zaliczki na podatek w odpowiedniej wysokości. W każdej chwili możesz sprawdzić na swoim profilu w Skatteetaten, ile podatku masz do zapłaty w danym roku i ile już wpłaciłeś. Jeśli z twoich obliczeń wynika, że stosunkowo za mało (na przykład w na początku lipca będącego siódmym miesiącem roku masz wpłacone tylko 40% kwoty), powinieneś zmienić kartę podatkową.
Dopłata do podatku (å betale)
Jesli mimo wykorzystania należnych ulg podatkowych nadal ma się kwotę do zapłaty, to najlepiej uiścić należność na czas. Dla osób, które otrzymają skatteoppgjøret pomiędzy 1 kwietnia a 30 czerwca termin zapłaty zaległej kwoty to 20 sierpnia. Jeśli podatnik ma do zapłaty więcej niż 1000 NOK, to kwota zostaje podzielona na dwie faktury. Pierwszą należy zapłacić do 20 sierpnia, drugą do 24 września.
Podatnicy, którzy otrzymają skatteoppgjøret w sierpniu lub późniejm muszą zapłacić pierwszą fakturę w terminie 3 tygodni od otrzymania ostatecznego wyniku zeznania, a drugą w terminie 8 tygodni.
Zaległość można też zapłacić w całości wcześniej. Numer konta oraz indywidualny numer KID są podane na skattemelding i skatteoppgjøret. Od zaległości w opłatach urząd nalicza ustawowe odsetki. Podatnicy, którzy opłacą należny podatek do 31 maja, unikają opłaty jakichkolwiek odsetek.
Podatnicy nie płacą restskatt, jeśli kwota jest mniejsza niż 100 NOK.
