Emerytura w Norwegii

Komu przysługuje emerytura z Norwegii?

Prawo do otrzymywania norweskiej emerytury przysługuje osobom, które byly członkami systemu ubezpieczeń społecznych dłużej niż 5 lat.

Im więcej przepracowanych lat, wyższe dochody i więcej odłożonych składek, tym samym wyższa emerytura w przyszłości. Do otrzymywania pełnego świadczenia emerytalnego w Norwegii trzeba mieć 40 lat składkowych. Jeśli jest ich mniej, zebrany kapitał będzie odpowiednio mniejszy, a tym samym świadczenie niższe.

Kiedy można zacząć się starać o emeryturę w Norwegii?

Generalnie wiek emerytalny w Norwegii to obecnie 67 lat. Osoby kończące teraz karierę zawodową mogą zacząć pobierać świadczenie w miesiącu następującym po ukończeniu sześćdziesiątego siódmego roku życia. Dzisiejsi czterdziestolatkowie czy pięćdziesięciolatkowie będą jednak pracować dłużej, bowiem dla kolejnych pokoleń wiek emerytalny będzie się zmieniał.

Najlepiej złożyć wniosek 2–3 miesiące przed ukończeniem 67 lat, ponieważ wtedy przysługuje pełna emerytura. Najwcześniej można złożyć wniosek na 4 miesiące przed miesiącem, od którego chcemy otrzymywać emeryturę.

O pobieranie wcześniejszej, częściowej emerytury, można ubiegać się już po ukończeniu 62. roku życia, jednak tylko wtedy, jeśli do tego czasu uzbierało się środki równe co najmniej poziomowi emerytury minimalnej bądź emerytury gwarantowanej dla danej grupy wiekowej. 

W praktyce oznacza to, że jeśli ktoś w Norwegii przepracował 10-20 lat, to zwykle NAV wydaje decyzję odmowną w kwestii pobierania wcześniejszej emerytury, kierując się interesem ubezpieczonego.

Ile wynosi emerytura w Norwegii?

Obliczenie stawki emerytury państwowej w Norwegii jest podobnie skomplikowane jak w Polsce. Tam również wysokość emerytury jest zależna od wielu czynników. Wylicza się ją na podstawie zmiennych, takich jak:

• liczba lat członkowskich w Folketrygden w Norwegii,
• okres składkowy – czyli przez ile lat płaciłeś składki ubezpieczeniowe,
• okres płatności składek w innych krajach niż Norwegia,
• pensjonsgivende inntekt, czyli wysokość dochodu, który stanowi podstawę emerytalną,
• sytuacja rodzinna,
• stan cywilny,
• inne zabezpieczenia emerytalne – np. posiadanie II i III filaru emerytalnego,
• rok urodzenia – w przypadku norweskiej emerytury zasady jej wyliczania są zależne od roku, w którym urodziła się osoba uprawniona do pobierania świadczeń.

W związku z tym nie sposób określić, ile może wynieść norweska emerytura po pięciu latach bez konkretnych danych.

Zasady obliczania emerytury różnią się w zależności od roku urodzenia

• Osoby urodzone przed 1954 – emerytura jest obliczana według starego systemu punktowego, który bierze pod uwagę lata składkowe (trygdetid) i najlepsze zarobkowe lata. 

• Osoby urodzone w latach 1954–1962 – mają emeryturę obliczaną częściowo według starego systemu, a częściowo według nowego, który opiera się na zgromadzonych składkach. 

• Osoby urodzone w 1963 roku i później – obowiązuje nowy system, w którym co roku 18,1% pensji podlegającej składkom (do limitu 7,1G) odkładane jest na koncie emerytalnym. Im dłużej pracujesz i im więcej zarabiasz (do określonego limitu), tym wyższa będzie twoja emerytura. 

Emerytura z Norwegii a podatek

NAV potrąca automatycznie 30% zaliczki na podatek, jeśli karta podatkowa nie ma ustawionego odpowiedniego kodu do pobierania emerytury. Zaliczki na podatek są inne w przypadku osób pobierających emeryturę i osób otrzymujących wynagrodzenie z tytułu wykonywania pracy zarobkowej. Z tego względu ważne jest, by dostosować swoją kartę podatkową do pobierania emerytury w taki sposób, aby urząd skarbowy potrącał odpowiedni procent podatku.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać emeryturę w Norwegii?

System emerytalny w Norwegii bywa skomplikowany. Nie każdy może sobie z nim łatwo poradzić, dlatego przychodzimy ze wsparciem. Reforma z roku 2011 wprowadziła rozróżnienie różnych grup – w zależności od roku urodzenia. Generalna zasada mówi, że jeśli pracowaliśmy w więcej niż jednym kraju EOG, czyli na przykład w Polsce i Norwegii, to o świadczenie aplikujemy tam, gdzie:

• mamy więcej przepracowanych lat;
• zamierzamy pobierać świadczenie.

O norweską emeryturę można zatem aplikować za pośrednictwem NAV lub ZUS.  Według przepisów składki na to świadczenie socjalne trzeba odkładać przez min. 5 lat. W praktyce oznacza to, że wystarczy przepracować jeden rok w Norwegii, a pozostałe lata w innym kraju EOG, by mieć prawo do norweskiej emerytury. Wysokość świadczenia zależy jednak tylko od okresu składkowego w Norwegii. 

Czy można pracować w Norwegii podczas pobierania emerytury? 

Tak, zarówno przy pełnej, jak i częściowej emeryturze można pracować na pełen etat, a składki emerytalne będą nadal naliczane, co może zwiększyć przyszłe świadczenia. 

Czy można pobierać emeryturę, mieszkając w Polsce?

Tak, możesz pobierać emeryturę w Polsce lub innym kraju EOG. W niektórych przypadkach mogą obowiązywać ograniczenia, np. dla osób, które miały rentę inwalidzką dla młodocianych. 

Trzy filary systemu emerytalnego w Norwegii

System norweskiego zabezpieczenia emerytalnego składa się z trzech filarów.

• Pierwszy, czyli podstawowy, to emerytura z Folketrygden, czyli norweskiego odpowiednika polskiego ZUS-u. Jest w całości wypłacana przez NAV po osiągnięciu wieku emerytalnego.
• Drugi to emerytura od pracodawcy, czyli z funduszu OTP. Ten filar określa się jako Obligatorisk Tjenestepensjon. Jest ona odkładana z dochodów przeznaczonych na dany fundusz. Minimalna kwota, jaka może być pobierana, wynosi 2% wynagrodzenia brutto. Pracodawca ma obowiązek stworzenia takiego funduszu dla wszystkich pracowników, którzy zarabiają powyżej tzw. stawki G, czyli jeśli ich umowa trwa dłużej niż sześć miesięcy.
• Trzeci filar emerytalny stanowią oszczędności emerytalne PPE, czyli składki całkowicie dobrowolne. Jest to prywatne ubezpieczenie w ramach funduszu emerytalnego. Aby uzyskać świadczenie z tego źródła, trzeba najpierw podpisać stosowną umowę z danym funduszem. Następnie należy składać tam drobną część dochodów z pracy. Można tam wpłacać dowolną kwotę – wybór należy do Ciebie. Odłożone składki mogą zostać wypłacone po 62. roku życia w całości lub ratach.

Chcesz sprawdzić, czy pracodawca odkłada składki emerytalne? Wystarczy, że będziesz zbierać odcinki z wypłat, a następnie sprawdzisz to w rozliczeniu rocznym, które zostaje wysłane przez norweski urząd podatkowy. Dostęp do tych informacji uzyskasz także po zalogowaniu się do profilu NAV.

Komu przysługuje emerytura minimalna? 

Norweska emerytura minimalna, czyli tzw. minstepensjon/minste pensjonsnivå, jest proporcjonalna do liczby przepracowanych lat. Podstawowa emerytura minimalna przysługuje po 40 latach pracy w Norwegii. Minimalna emerytura w zmniejszonym wymiarze należy się jednak także tym osobom, które mieszkały w Norwegii krócej. 

Emerytura minimalna przysługuje także za sam fakt legalnego mieszkania w Norwegii. Oznacza to, że jeśli ktoś będzie mieszkał w tym kraju przez 40 lat, będąc zameldowanym, ale w ogóle nie pracując, to już zyskuje prawo do uzyskania minimalnej emerytury. W tym wypadku kwota świadczenia będzie odpowiadać wysokości 1 stawki G brutto rocznie (aktualną kwotę G możesz sprawdzić TUTAJ). Analogicznie, jeśli dana osoba w Norwegii mieszkałaby przez 10 lat, to przysługuje jej jedna czwarta tej kwoty. 

Na wysokość minimalnej emerytury wpływa również status cywilny ubezpiecznonego. Stawki są co roku waloryzowane.

Minimalna emerytura po 40 latach pracy w Norwegii 

Minimalna emerytura gwarantowana (garantipensjon) zależy od roku urodzenia i sytuacji rodzinnej: 

Rok urodzenia	Niska stawka (lav sats)	Standardowa stawka (ordinær sats)	Wysoka stawka (høy sats)	Dla samotnych (særskilt sats for enslige)	Dla osób utrzymujących małżonka 60+
1958	204 605 kr	219 792 kr	234 393 kr	248 940 kr	299 797 kr
1959	206 929 kr	219 079 kr	234 263 kr	245 901 kr	286 586 kr
1960	209 253 kr	218 366 kr	234 134 kr	242 862 kr	273 376 kr
1961	211 578 kr	217 652 kr	234 005 kr	239 824 kr	260 166 kr
1962	213 902 kr	216 939 kr	233 875 kr	236 785 kr	246 956 kr
1963	Brak niskiej stawki	216 226 kr	233 746 kr	233 746 kr	Brak osobnej stawki

Jakie zasady obowiązują dla osób urodzonych w 1963 roku? 

Dla rocznika 1963 obowiązuje nowy system, dlatego istnieją tylko dwie kategorie stawek: 

• Ordinær sats (216 226 kr rocznie) – przysługuje osobom mieszkającym z partnerem, który otrzymuje emeryturę, rentę inwalidzką (uføretrygd) lub ma roczny dochód powyżej 248 056 kr. 

• Høy sats (233 746 kr rocznie) – przysługuje osobom samotnym lub takim, których partner nie ma własnej emerytury i zarabia mniej niż 248 056 kr rocznie. 

Czy można odzyskać składki emerytalne po wyjeździe z Norwegii?

Nie, składki emerytalne nie podlegają zwrotowi. Zgromadzony kapitał zostanie wypłacony dopiero po osiągnięciu wieku emerytalnego w formie świadczenia emerytalnego. 

Jedyne składki, jakie można odzyskać to te, które należą do trzeciego filaru – innskudspensjon. Jeśli wartość uzbieranych środków jest nie większa niż 1/2 G(aktualną kwotę G możesz sprawdzić TUTAJ), to po osiągnięciu wieku emerytalnego można wypłacić składki w całości lub na kilka rat – w zależności od ubezpieczalni. Natomiast kwoty powyżej 1/2 G wypłacane są co miesiąc, zwykle przez 10 lat.

Czy muszę mieć norweskie konto bankowe, aby otrzymywać emeryturę z Norwegii? 

Nie, emerytura może być wypłacana również na polskie konto bankowe. Wystarczy zarejestrować je w systemie NAV. Jeśli potrzebujesz pomocy w tym zakresie, skontaktuj się z nami. 

Czy muszę mieć meldunek w Norwegii, by otrzymywać emeryturę? 

Nie, meldunek w Norwegii nie jest wymagany do pobierania emerytury. 

Jak wygląda opodatkowanie emerytury? 

• Emeryci mieszkający w Norwegii mają emeryturę opodatkowaną według karty podatkowej i muszą sprawdzić swoje rozliczenie. 

• Emeryci mieszkający w Polsce zazwyczaj podlegają 15% podatkowi u źródła w Norwegii, ale muszą również wykazać emeryturę w polskim rozliczeniu podatkowym. 

Gdzie starać się o emeryturę z Norwegii? 

Reforma z roku 2011 wprowadziła rozróżnienie różnych grup w zależności od roku urodzenia.

Wniosek o świadczenie powinniśmy składać tam, gdzie jest nasze centrum interesów życiowych, zatem jeżeli mieszkamy w Polsce, to wniosek składamy w ZUS-ie. To ZUS będzie się kontaktował ze stroną norweska w sprawie emerytury, ale na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dostarczenia istotnych dokumentów, w tym kontraktów o pracę w Norwegii. Jeśli natomiast zamierzamy jesień życia spędzić w Norwegii, tam należy złożyć wniosek o emeryturę.

Generalna zasada mówi, że jeśli pracowaliśmy w więcej niż jednym kraju EOG, czyli na przykład w Polsce i Norwegii, to o świadczenie aplikujemy tam, gdzie:

– mamy więcej przepracowanych lat;

– zamierzamy pobierać świadczenie.

O norweską emeryturę można zatem aplikować w Norwegii lub z Polski za pośrednictwem ZUS.

System emerytalny w Norwegii bywa skomplikowany. Nie każdy może sobie z nim łatwo poradzić, dlatego w Pomoc w Norwegii przychodzimy ze wsparciem.