Rezydent podatkowy w Norwegii

Norweski Urząd Podatkowy Skatteetaten przyjmuje bardzo szeroką interpretację przepisów dotyczących rezydencji podatkowej. Ma to istotne konsekwencje dla osób pracujących w Norwegii, szczególnie tych, które jednocześnie utrzymują silne więzi z innym państwem, np. Polską. Sytuacja ta wynika z różnic między norweskim prawem krajowym a postanowieniami umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO).

Zasady wynikające ze Skatteloven

Zgodnie z § 2-1 ustawy o podatku dochodowym (Skatteloven) osoba fizyczna staje się rezydentem podatkowym Norwegii, jeżeli przebywa w kraju:

• • przez co najmniej 183 dni w okresie 12 miesięcy, lub
  • przez co najmniej 270 dni w okresie 36 miesięcy.

Od momentu spełnienia tych kryteriów Urząd uznaje osobę za skattemessig bosatt i Norge (podatkowego rezydenta Norwegii). Osoba uznana za rezydenta podatkowego jest zobowiązana do deklarowania w Norwegii całości dochodów i majątku na całym świecie (tzw. globalny dochód – verdensinntekt i globalny majątek – verdensformue).

Pendlerzy, czyli soby dojeżdżające z Polski — jeśli ich pobyt przekracza 183 dni (lub 270 dni w 3 latach) – są automatycznie traktowane jako rezydenci podatkowi w Norwegii, co pociąga za sobą obowiązek zgłoszenia majątku globalnego.

Odliczenia podatkowe dla rezydentów w Norwegii

Osoby, które mieszkają w Norwegii na stałe, ale nie podlegają m.in. statusowi pendler, mogą odliczyć koszty faktyczne. Należą do nich: 

• Oprocentowanie długu, także tego, który został zaciągnięty w Polsce; 
• Koszty dojazdów do pracy i z pracy, czyli reisefradrag (o ile na dojazdy wydałeś w 2024 roku więcej niż 14 950 NOK) plus ewentualne wydatki na bramki drogowe oraz bilety promowe;
• Wszelkie ulgi rodzicielskie (m.in. 25 000 NOK na jedno dziecko, 15 000 NOK na drugie dziecko); koszty rodzicielskie muszą być udokumentowane – liczą się tutaj zarówno koszty przedszkola, opiekunki SFO; 
• Odliczenia kosztów opieki specjalistycznej w przypadku dziecka niepełnosprawnego; 
• Wpłata IPA, czyli na indywidualny fundusz emerytalny; 
• Odpis datków dla wszelkich organizacji charytatywnych; 
• Odsetki od kredytów w Polsce i Norwegii; 
• Særfradrag – odpis szczególny, obejmujący niektóre koszty związane z chorobą;  
• Odpis z tytułu składki na BSU (mieszkaniowy program oszczędnościowy dla młodzieży);  
• Minstefradrag – koszty uzyskania przychodu;  
• Personfradrag, czyli kwota wolna od podatku – odpis standardowy przy obliczaniu podatku  
• Koszty poniesione na odzież roboczą, sprzęt niezbędny do wykonywania pracy lub szkolenia niezbędne do podwyższenia przychodu 
• Koszty związane z wynajmem nieruchomości w Polsce, w tym między innymi koniecznych remontów i napraw, ponoszonych opłat, ubezpieczenia itp.

Dodatkowo można także skorzystać z możliwości odpisania:  

• uprawnioną do odpisu wpłatę do publicznej kasy emerytalnej lub prywatnej kasy emerytalnej (odciąganą przez pracodawcę); 
• uprawnioną do odpisu część składki na związki zawodowe. 

Pamiętaj, że jako rezydent podatkowy w Norwegii masz obowiązek zgłoszenia salda z kont posiadających w innym kraju na dzień 31.12 roku podatkowego. Musisz również zaraportować posiadany ewentualnie w innych krajach majątek oraz nieruchmości. Wymienione informacje powinieneś dopisać do norweskiego rocznego zeznania podatkowego. 

Jeśli przez cały zeszły rok podatkowy byłeś rezydentem podatkowym na terenie Norwegii, nie musisz w Polsce zgłaszać dochodów. 

Przeprowadzka do Polski a rezydencja

Ze względu na przepisy skarbowe, opuszczając Norwegię na dłużej niż 6 miesięcy podatnik powinien dopełnić formalności związanych z wymeldowaniem. O tym, jak to zrobić, warto przeczytać TUTAJ.

Polska i Norwegia uczestniczą w programie automatycznej wymiany informacji podatkowych, czyli przekazują sobie dane na temat podatników.

Jeżeli podatnik wyjechał z Norwegii, ale nadal widnieje jako zameldowany w Folkeregisteret, to Skatteetaten może domniemywać, że jest rezydentem podatkowym Norwegii. Może to prowadzić do żądania deklarowania:

• dochodów z Polski (np. wynagrodzenia, dywidend, sprzedaży nieruchomości),
• majątku w Polsce (nieruchomości, kont bankowych, udziałów w spółkach).

Brak zgłoszenia aktualnych danych może również skutkować zaległościami podatkowymi i nałożeniem kar administracyjnych. Skatteetaten może też uznać, że dochody i majątek zagraniczny w Polsce podlegają norweskiemu opodatkowaniu, nawet jeśli w świetle umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania osoba ta powinna być uznawana za rezydenta Polski. W praktyce oznacza to:

• obowiązek składania skattemelding z wykazaniem dochodów i majątku z Polski,
• możliwość naliczenia podatku majątkowego (formuesskatt) od nieruchomości i innych aktywów w Polsce,
• ryzyko nałożenia kar za zatajenie zagranicznych dochodów lub majątku (tilleggsskatt do 60% zaległego podatku)

Może również dojść do sporu kompetencyjnego między Polską a Norwegią o prawo do opodatkowania dochodów i majątku, co w konsekwencji prowadzi do podwójnego opodatkowania. W takiej sytuacji jednym z rozwiązań jest skorzystanie z procedury MAP.