Od kilkunastu miesięcy norweski Urząd Skarbowy przygląda się bliżej rezydencji podatników. Celem jest uregulowanie kwestii rezydencji podatkowej dla jak największej ilości osób. Za rezydenta zaczęto w świetle przepisów skarbowych uznawać każdego, kto mieszka w Norwegii dłużej niż 183 dni w w ciągu dowolnych 12 kolejnych miesięcy i to bez względu na jego status rodzinny lub posiadanie nieruchomości w innym kraju. Od rezydentów urząd wymaga zadeklarowania majątku posiadanego zagranicą i to za wszystkie lata, w których można zastosować zasadę 183 dni pobytu, zatem również wstecz.
W praktyce dla wielu Polaków pracujących w Norwegii oznacza to podwójną rezydencję podatkową i możliwy podwójny podatek.
Podwójna kwalifikacja rezydencji – skutki
Uznanie za rezydenta podatkowego Norwegii może skutkować:
- obowiązkiem deklarowania światowego dochodu i majątku w Norwegii,
- naliczeniem podatku od majątku od aktywów posiadanych w Polsce,
- ryzykiem podwójnego opodatkowania,
- sankcjami administracyjnymi (tilleggsskatt) za nieujawnienie zagranicznych aktywów – sięgającymi nawet 60% zaległego podatku.
Podstawy prawne rezydencji podatkowej w Norwegii
1. Krajowe przepisy norweskie – Skatteloven § 2-1
Zgodnie z norweską ustawą o podatku dochodowym (Skatteloven § 2-1), osoba fizyczna staje się rezydentem podatkowym Norwegii, jeżeli:
- przebywa w Norwegii łącznie ponad 183 dni w ciągu dowolnych 12 kolejnych miesięcy, lub
- przebywa łącznie ponad 270 dni w ciągu 36 kolejnych miesięcy, nawet jeśli pobyty nie są ciągłe.
Osoba uznana za rezydenta podatkowego w Norwegii jest zobowiązana do deklarowania w Norwegii całości dochodów i majątku na całym świecie (tzw. verdensinntekt i verdensformue).
Jeżeli podatnik wyjechał z Norwegii i dokonał formalnego wymeldowania (melding om flytting til utlandet), Skatteetaten może mimo to uznawać go za rezydenta podatkowego, jeśli stwierdzi, że utrzymał „silne powiązania z Norwegią”. Do takich powiązań zalicza się m.in.:
- posiadanie nieruchomości w Norwegii,
- pozostawienie tam rodziny,
- aktywne konta bankowe,
- dochody z norweskich źródeł (np. wynajem).
2. Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) z Polską
Norwegia i Polska mają zawartą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, opartą na Modelowej Konwencji OECD. Jeśli podatnik spełnia kryteria rezydencji podatkowej w obu krajach, stosuje się tzw. tie-breaker rules (art. 4 ust. 2 UPO), które ustalają, w którym kraju dana osoba jest rezydentem podatkowym. Kolejność kryteriów:
- Stałe miejsce zamieszkania (permanent home)– kraj, gdzie osoba ma stałe mieszkanie.
- Ośrodek interesów życiowych (centre of vital interests)– kraj, z którym podatnik ma silniejsze więzi osobiste i gospodarcze.
- Miejsce zwykłego pobytu (habitual abode)– kraj, w którym przebywa częściej.
- Obywatelstwo– jeśli powyższe kryteria nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie rezydencji.
Jeśli na podstawie powyższych zasad rezydencja podatkowa znajduje się w Polsce, Norwegia nie ma prawa do opodatkowania światowych dochodów tej osoby. Opodatkowaniu podlegają tylko dochody ze źródeł norweskich.
3. Podatek od majątku – brak ochrony w UPO
Umowa z Polską dotyczy wyłącznie podatku dochodowego. Nie obejmuje podatku od majątku (formuesskatt). Oznacza to, że osoba, która dla celów podatku dochodowego jest rezydentem Polski, może być jednocześnie uznana za rezydenta podatkowego Norwegii w zakresie podatku od majątku. Skatteetaten stosuje w tym zakresie wyłącznie przepisy krajowe (Skatteloven).
Jak sprawdzić swój status rezydencji podatkowej?
Każda osoba, która miała związki z Norwegią, powinna:
- zalogować się na skatteetaten.no,
- sprawdzić w Folkeregisteret swój adres zameldowania i status podatkowy,
- upewnić się, czy urząd nie uznaje jej za rezydenta podatkowego Norwegii.
Co zrobić w przypadku błędnej kwalifikacji przez Skatteetaten?
- Zbierz dowody:
- dokument wymeldowania,
- certyfikat rezydencji podatkowej z innego kraju,
- umowy najmu, akty własności, zaświadczenia o pracy lub szkole dzieci za granicą,
- dowody na posiadanie centrum interesów życiowych poza Norwegią.
- Złóż wniosek do Skatteetaten:
- klage (odwołanie)– w terminie 6 tygodni od decyzji (§ 5-1 Skatteforvaltningsloven),
- endringsmelding (wniosek o zmianę decyzji)– jeżeli minął termin odwoławczy, ale nie upłynęło 10 lat od decyzji (§ 9-4 Skatteforvaltningsloven).
- Rozważ wniosek o umorzenie kar:
W przypadku naliczenia sankcji administracyjnych można wnioskować o ich umorzenie na podstawie braku winy podatnika (§ 14-5 Skatteforvaltningsloven).
Jak możemy Ci pomóc?
ATS Pomoc w Norwegii specjalizuje się w sprawach rezydencji podatkowej i sporach z norweskim urzędem skarbowym. Oferujemy:
- analizę Twojej sytuacji podatkowej,
- przygotowanie i złożenie wniosków do Skatteetaten,
- reprezentację przed norweskimi organami podatkowymi,
- korektę wcześniejszych rozliczeń podatkowych.
Zadbaj o prawidłowe ustalenie swojej rezydencji podatkowej i uniknij niepotrzebnych kosztów oraz ryzyka podatkowego. Skontaktuj się z nami – pomożemy Ci uporządkować sytuację.
